Lambertus van Sint-Omaars, De komst van de Antichrist (12e eeuw)

In de universiteitsbibliotheek van Gent wordt het originele auteurshandschrift bewaard van het Liber Floridus, een indrukwekkende middeleeuwse encyclopedie samengesteld door Lambertus van Sint-Omaars (ca. 1061-ca. 1121?). Het omvangrijke manuscript bevat een synopsis van een brede waaier aan teksten, samengesteld als een boeket bloemen waar meer dan twintig jaar aan werd gewerkt. Tussen de kleurrijke afbeeldingen en kaarten bestaat Lambertus’ meesterwerk vooral uit excerpten van klassieke auteurs en kerkvaders, maar ook teksten van eigentijdse middeleeuwse schrijvers. Op de folio’s 108v-110r geeft de samensteller bijvoorbeeld een verkorte versie van een brief die Adso (910/920-992), de abt van het klooster van het Franse Montier-en-Der, had geschreven naar de West-Frankische koningin Gerberga (ca. 913-969/984). De brief is getiteld De ortu et tempore Antichristi (‘Over de oorsprong en de tijd van de Antichrist’) en was een van de bekendste middeleeuwse beschrijvingen van de Antichrist en zijn apocalyptische schrikbewind.

De Antichrist zal bovendien talloze voortekenen tot stand brengen en grootse mirakels en ongehoorde wonderen verrichten. Hij zal ook op wonderlijke wijze vuur uit de hemel doen neerdalen op aarde, bomen plotsklaps doen bloeien, de zee woelig maken en meteen weer tot rust brengen. Hij zal de natuur verschillende gedaanten doen aannemen, de stroming en orde van waterlopen omkeren, de lucht door een stuwing van winden opzwepen en nog tal van andere wonderlijke en verbluffende daden verrichten. Hij zal ook voor de ogen van de mensen de doden weer tot leven brengen, zodat zelfs de uitverkorenen – als dat mogelijk was – zouden worden misleid. En wanneer ze zulke talrijke verbazingwekkende wondertekenen zien, zullen ze twijfelen of het misschien wel de Messias is, die volgens de voorspelling van de profeten zou komen aan het einde der tijden. Hij zal ook over heel de wereld een vervolging starten tegen christenen en alle uitverkorenen. Hij zal zich dus op drie manieren verheffen tegen de gelovigen, namelijk door terreur te veroorzaken, geschenken uit te delen en mirakels te verrichten. Met geld zal hij quasi de volledige wereld te gronde richten en wie hij niet met geschenken kan corrumperen, zal hij met angst onderwerpen. Wie hij niet kan raken met terreur, zal hij trachten te verleiden met wondertekens en mirakels. Maar wie hij niet kan bekeren met wondertekens of beloften, zal hij voor ieders ogen op een wreedaardige manier een ellendige dood laten sterven. Dan zal er zo’n ellende zijn, zoals er tot op dat moment nog nooit op aarde is geweest sinds het ontstaan van de mensheid. Mensen die zich dan in de velden bevinden, zullen vluchten naar de bergen, wie op zijn dak zit, zal zelfs niet afdalen in zijn huis om er iets uit mee te nemen, neen, allen zullen op de vlucht slaan. Want wie ontdekt wordt, zal ofwel God verloochenen, ofwel zal hij door het zwaard, of door vuur, of door slangen of wilde beesten, of door wat voor andere soort marteldood dan ook aan zijn einde komen, indien hij standvastig blijft in zijn geloof. En deze zo verschrikkelijke en huiveringwekkende rampspoed zal over de hele wereld standhouden gedurende drie en een half jaar. 

Faciet quoque signa multa et prodigia magna et portenta inaudita. Faciet ignem mirabiliter de cœlo descendere in terram et arbores subito florere, mare turbari et mox tranquilliari, naturas in diversis figuris mutari, aquarum cursus et ordinem converti, aera ventis commotionibus agitari et cetera mirabilia et stupenda. Mortuos etiam in conspectu hominum suscitabit, ita ut in herrorem inducantur, si fieri potest, etiam electi. Quando autem tanta et talia signa viderint, dubitabunt utrum sit Messias, quem prophetæ in fine mundi prædixere venturum. Excitabit quoque persecutionem sub omni cœlo supra Christianos et omnes electos. Eriget itaque se contra fideles tribus modis, scilicet terrore, muneribus et miraculis. Pecunia corrumpet fere universum mundum, et quos muneribus corrumpere non poterit, terrore superabit, et quos terrore non poterit, signis et miraculis seducere temptabit. Quos autem nec signis neque promissionibus convertere poterit, in conspectu omnium miserabili morte crudeliter necabit. Tunc erit talis tribulatio, qualis non fuit super terram ex tempore illo quo gentes esse cœperunt usque ad tempus illud. Tunc qui in agris sunt fugient ad montes, et qui supra tectum non descendet in domum suam ut tollat aliquid de ea, / sed omnes fugient, nam qui inventus fuerit aut Deum negabit, aut sive per ferrum, sive per ignem, sive per serpentes, sive per bestias, sive per aliud quodlibet genus tormenti interibit, si in fide permansit. Hæc autem tam terribilis et tremenda tribulatio manebit toto mundo tribus annis et dimidio.