Richard Croke, Een pleidooi voor de studie van het Grieks (1520)

Richard Croke (ca. 1489-1558) was de grote apostel van het hellenisme in Engeland. Na voorbereidende studies in zijn thuisland trok hij naar Parijs om er Grieks te leren bij Girolamo Aleandro (1480-1542) en Desiderius Erasmus (ca. 1466-1536), die een steun en rolmodel zou worden tijdens zijn vroege carrière. Croke ging vervolgens ook zelf Grieks doceren, onder meer in Leuven, Keulen en Leipzig. Eens zijn reputatie was gevestigd, keerde hij terug naar Engeland, om er in Cambridge de studie van het Grieks uit te bouwen. In het eerste van zijn Latijnse Orationes duae verdedigt Croke de intrinsieke waarde van de Griekse taal en spoort hij zijn studenten in Cambridge aan tot efficiënt time management en volharding. Zijn bevlogen redevoeringen maakten zoveel indruk dat koning Henry VIII (1491-1547) hem naar het hof riep om ook zelf Grieks te kunnen leren. Later zou Croke zelfs naar Italië worden gestuurd om daar de beruchte echtscheiding van de koning te gaan bepleiten.

Wie van jullie zal zo schaamteloos zijn om het te wijten aan een gebrek aan tijd? Er staan ons namelijk in overvloed hele hoeveelheden tijd ter beschikking om te studeren, als we alle tijd die we zinloos verspillen aan slaap, sport, spel en – jawel – nutteloze praatjes, volledig zouden besteden aan de studie van de letteren. Sterker nog: neem van elk van die bezigheden gewoon een piepklein beetje tijd weg en er zal voldoende vrije tijd overblijven om Griekse literatuur te bestuderen. Trouwens, als er mensen zijn die zich er niet voor schamen toe te geven dat ze inzake de Griekse taal onwetend en ongeschoold zijn, wel laat ze dan afgevoerd worden naar de wildernis en leven tussen de wilde dieren – ja, ze zijn zelfs hun eigen beschaving inderdaad niet waard. Nog maar kortgeleden kon men immers in Duitsland zien hoe olifanten zowel met hun slurf als met hun poten niet alleen Griekse letters tekenden, maar zelfs hele Griekse zinnen. Ieder onder jullie die dus zo’n lomperik is dat hij niet in staat is om maar iets van Griekse literatuur tot zich te nemen, moet weten dat hij misschien wel meer mens is, maar van nature eigenlijk minder ontwikkeld werd geboren dan de meest onvolmaakte dieren. Jullie zien dus, heren van Cambridge, dat er jullie geen enkel mogelijk excuus meer resteert: het ontbreekt jullie immers niet aan intellectuele capaciteiten, jullie hebben vrije tijd in overvloed en er staat jullie een leermeester ter beschikking met een onuitputtelijke openhartigheid, oprechtheid en plichtsbesef. Geef dus niet toe aan luie uitvluchten, maar neem integendeel de kans die jullie wordt geboden om bij te leren met beide handen aan. Want geloof mij: anders zal het zo zijn dat mijn pleidooi hier vandaag bij jullie vruchteloos zal blijken, of dat men zal denken dat jullie niet op de hoogte zijn van Cato’s beroemde spreekwoord: “Een buitenkans heeft lange lokken aan de voorkant, maar is achteraan kaal.”

Inopiam temporis quis vestrum tam erit impudens ut causetur? Abunde enim longa ad discendum spatia nacti sumus, si quod somnis, ludis, spectaculis, otiosis denique sermonibus inutiliter terimus, id totum literarum studiis impenderemus. Immo detrahe ex singulis minimum quippiam, supererit otii, quantum ad Graecas ediscendas literas sufficiet. Quod si qui sint, qui se ad hunc sermonem ineptos et indociles fateri non erubescant, ablegentur in deserta, vivantque inter feras, nec ipsarum quidem societate satis digni. Nam elephantes et manu et pede non elementa solum, verum etiam solidas sententias Graecas, in harena depinxisse nuperrime in Germania visum est. Quisquis igitur adeo hebes es, ut nihil Graecarum literarum imbibere queas, scias te magis hominem esse, sed ne secundum quidem naturam editum magis humanam, quam imperfectissima quaeque animalia. Videtis, viri Cantabrigienses, ut nullus excusationis locus vobis relinquitur. Neque enim ingenia vobis desunt, superest otium, praeceptoris adest diligentia candoris, simplicitatis et officii plena. Nolite igitur causis indulgere desidiae, quin arripite potius oblatam discendi occasionem. Alioqui (mihi credite) futurum est, ut vel ego frustra apud vos hodie videar orasse, vel vos credamini illud ignorasse Catonis: Fronte capillata post haec Occasio calva.