Valerius Maximus, De trouw van Tertia Aemilia (1e eeuw n.C.)

Over Valerius Maximus is weinig bekend, behalve dan dat hij werkzaam was tijdens de eerste decennia van de 1e eeuw n.C. Hij was de auteur van negen boeken Facta et dicta mirabilia, een grote collectie moraliserende anekdoten die hij samenbracht als een grabbelton voor het retorische onderwijs. Valerius Maximus’ verzamelboek was gigantisch populair in het onderwijs van de middeleeuwen en de vroege renaissance, en diende zelfs als inspiratie voor auteurs als Boccaccio en Chaucer. De meeste van zijn verhalen komen uit de nobele Romeinse geschiedenis, zoals ook dat over de opmerkelijke echtelijke trouw van Tertia Aemilia (VI.7.1).

Laten we nu ook eens het thema aansnijden van de echtelijke trouw van vrouwen. Tertia Aemilia was de echtgenote van Scipio Africanus Maior en de moeder van Cornelia, de vrouw die de Gracchen op de wereld zou zetten. Tertia Aemilia zelf was zo beminnelijk en geduldig dat, toen ze te weten kwam dat haar echtgenoot een boontje had voor een van hun slavinnetjes, ze deed alsof ze helemaal niets in de gaten had. Op die manier wou ze verhinderen dat de grote Africanus, de veroveraar van de wereld, er door een vrouw zou worden van beschuldigd dat hij zichzelf niet onder controle had. Wrok of wraak lagen bovendien niet in Aemilia’s karakter, want na Scipio’s dood schonk ze de slavin de vrijheid en liet haar in het huwelijk treden met een van haar vrijgelatenen.

Atque ut uxoriam quoque fidem attingamus, Tertia Aemilia, Africani prioris uxor, mater Corneliae Gracchorum, tantae fuit comitatis et patientiae, ut, cum sciret viro suo ancillulam ex suis gratam esse, dissimulaverit, ne domitorem orbis Africanum femina magnum virum inpatientiae reum ageret, tantumque a vindicta mens eius afuit, ut post mortem Africani manu missam ancillam in matrimonium liberto suo daret.