Cristoforo Buondelmonti, Over het eiland Santorini (ca. 1420)

Het eiland was vruchtbaar en dichtbevolkt en werd daarom hoog aangeslagen. Naar aanleiding van een vulkaanuitbarsting is het centrale gedeelte ervan in de diepte van de zee verdwenen, maar een stuk ervan kan men nog steeds zien: het is zwartgeblakerd en heeft de vorm van een maansikkel. Vandaag heeft het de naam Therasia. Tussen het ene segment en het andere bleef een grote gapende wateroppervlakte over. Het heeft zo’n immense diepte dat Giacomo, de illustere hertog van die eilanden, toen hij een touw met een groot gewicht volledig in de afgrond liet zakken, er op geen enkele wijze in slaagde de bodem te raken. De omvang ervan spreidt zich als het ware uit tussen de hoorns van een maan. Aan de westelijke kant strekte zich nabij de zee een schitterende stad uit. De inwoners lieten het echter als een vervallen ruïne achter en hoog op een berg bouwden ze een versterkt fort. Toen we daar waren op een Genuees schip, kregen we een octopus te zien met een doorsnede van zestig el. Hij spreidde zijn armen uit en kwam achter ons aan. Toen we dit bemerkten, verlieten we allemaal vliegensvlug het schip en op de oever keken we vanuit de hoogte toe, totdat we met een gunstige wind in de zeilen weer konden wegvaren. In die dagen gingen echter vijf Venetiaanse galeien die uit Beiroet terugkwamen op die verderfelijke plek de dieperik in. De volledige bemanning van de schepen kon evenwel aan de schipbreuk ontkomen.

Quae fertilis & populata nimis existimabatur & propter Vulcani combustionem medietas in profundum maris est sumersa cuius particulam ad modum lune exustam videmus & Therasia hodie nuncupatur & sic inter unam aliamque partem magnum chaos remansit aquarum. In quo tanta profuditas demonstratur quod nullo modo illustris dux Jacobus harum insularum in mille passibus fundum attingere potuit. & funem nimis ponderantem totaliter in abissum dismisere quae circuit ad modum lune cornute disteditur. Ubi a parte ponentis iuxta mare magnifica ampliabatur civitas. Coloni vero dimissa ruina in monte superbo oppidum edificavere munitum. Cumque ibi cum quadam ianuensium nave polipum sexaginta cubitorum in circuitu videremus & sua ampliates brachia & iter ad nos petentem cito hoc cernentes navem reliquimus omnes & perterriti prope ripas speculamur ab alto donec cito velum vento prebemus cum salute. Quinque autem galee Venetorum in eis diebus de Baruto revertentes in loco sunt submerse isto quorum quidem naufragium omnes evasere homines.