Symeon Seth, De schildpad en de eenden (ca. 1080)

Symeon Seth (Σήθ, ca. 1035-1110), geboren in Antiochië (het huidige Antakya in Turkije) was een Byzantijnse geleerde die werkzaam was aan het hof van de keizers Michael VII Doukas en Alexios I Komnenos. Hij was onder meer de auteur van een Σύνταγμα κατὰ στοιχείων περὶ τροφῶν δυνάμεων (Compendium over de werking van voedingsmiddelen volgens de elementen) en een Σύνοψις τῶν φυσικῶν (Overzicht van de natuurelementen). Volgens de beroemde Byzantijnse historica Anna Komnena (1093-1153) kreeg Symeon Seth omwille van zijn kennis van het Arabisch vanwege keizer Alexios I omstreeks 1080 de opdracht om een vertaling te maken van de Kalīla wa-Dimnad. Dat was een invloedrijke collectie Arabische dierenfabels uit de achtste eeuw die zelf via een Perzische en een Syrische versie weer terugging op een origineel in het Sanskriet. De Griekse vertaling van Seth kreeg de titel Τὰ κατὰ Στεφανίτην καὶ Ἰχνηλάτην of Stephanites en Ichnelates, verwijzend naar de namen van de twee jakhalzen die als vertellers en protagonisten van de fabels optreden. Een van deze fabels (40) vertelt het verhaal van een onfortuinlijke schildpad.

Nu is er een verhaal over een vijver waar twee eenden en een schildpad woonden die bevriend waren met elkaar. Maar op een dag begon het water van de vijver af te nemen en daardoor moesten de eenden wel overwegen te verhuizen naar een andere waterbron. Toen ze zich nu klaarmaakten om weg te vliegen, zei de schildpad tegen hen: “Voor jullie is het terugtrekken van het water geen zorg, maar voor een arme drommel zoals mij wel, want ik heb geen alternatief om elders te gaan wonen. Neen, til mij op van deze plek en laat me mee met jullie verhuizen.” De eenden zeiden: “Goed, maar dan moet je ons wel eerst zweren dat je geen enkel woord zult zeggen wanneer je door ons wordt weggevoerd. Anders zullen we je niet helpen verhuizen.” De schildpad zwoer inderdaad de eed. De eenden namen nu een rechte houten stok en gaven de schildpad de opdracht om in het midden ervan te bijten. Vervolgens grepen ze elk een uiteinde van de stok vast en op die manier tilden ze de schildpad de lucht in. Maar nu liepen er op dat moment toevallig enkele mensen beneden onder hen en toen die de vliegende schildpad in de gaten kregen, zeiden ze stomverbaasd: “Kijk eens wat een wonder! Een schildpad die tussen twee eenden in de lucht wordt meegedragen!” De schildpad hoorde het en riep: “Ja hoor! En dat zonder jullie!” Maar door te spreken opende hij natuurlijk zijn mond en viel hij te pletter op de aarde. 

λέγεται γάρ, ὡς ἐν τινὶ λίμνῃ διῃτῶντο νῆσσαι δύο καὶ χελώνη ἀλλήλαις ἐμφιλούμεναι. ποτὲ δὲ τῶν ἡμερῶν ἀπέλειψε τὸ τῆς λίμνης ὕδωρ καὶ διὰ τοῦτο δεῖν ᾠήθησαν αἱ νῆτται μεταστῆναι ἐπὶ ὕδωρ ἕτερον. ὡς οὖν ἔμενον τὸν πτερυγμόν, εἶπεν αὐταῖς ἡ χελώνη· “ὑμῖν μὲν οὐδὲν μελήσει περὶ τῆς τοῦ ὕδατος λείψεως, ἀλλ’ ἐμοί, τῇ ἀθλίᾳ, μὴ ἐχούσῃ πόρον ζωῆς ἑτέρωθεν. ἀλλ’ ἄρατέ με ἀπὸ τῶν ὧδε καὶ μεταστήσατέ με σὺν ὑμῖν.” αἱ δὲ εἶπον· “εἰ μὴ πρότερον ἐπομόσεις ἡμῖν, ὡς οὐδένα λόγον εἴπῃς παρ’ ἡμῶν φερομένη, οὐκ ἄν σε μετοικίσωμεν.” ἡ δὲ ἐπωμόσατο. καὶ λαβοῦσαι αἱ νῆτται ξύλον ἀπευθυσμένον ἐπέτρεψαν ταύτῃ δακεῖν τὸ μέσον αὐτοῦ καὶ συλλαβοῦσαι ἑκάστη τὸ τοῦ ξύλου ἄκρον ἦραν εἰς ἀέρα δι’ αὐτοῦ τὴν χελώνην. ἔτυχον δέ τινες τηνικαῦτα διερχόμενοι κάτωθεν, καὶ ἰδόντες τὴν χελώνην ἀνηρτημένην ἐθαύμασαν λέγοντες· “ἴδετε τέρας, χελώνην μεταξὺ δύο νηττῶν ἐν ἀέρι φερομένην.” ἡ δὲ τοῦτο ἀκούσασα ἔφη· “εἰς τὰ ἄνευ ὑμῶν.” καὶ τῷ λέγειν τοῦτο ἀνοίξασα τὸ στόμα καὶ εἰς γῆν πεσοῦσα συνετρίβη.