Grattius, De zorg voor puppy’s (eerste eeuw n.C.)

Grat(t)ius Faliscus was een Romeinse dichter die leefde ten tijde van keizer Augustus, maar over wie verder zo goed als niets bekend is. Hij is de auteur van de Cynegetica, een didactisch gedicht in 541 hexameters over de kunst van de jacht, waarin onder meer advies wordt gegeven inzake verschillende jachttechnieken, praktische benodigdheden en de kweek van honden en paarden. Grattius’ leerdicht lijkt in opbouw en inhoud grotendeels gebaseerd te zijn op werk van de Griekse auteur Xenophon, maar het werd wellicht nooit veel gelezen, zodat de overlevering ervan uiteindelijk van één enkel manuscript afhing. In een aandoenlijke passage beschrijft de auteur hoe moederdier en haar pasgeboren pups moeten worden vertroeteld, zij het met mate (Cynegetica 301-311).

Vertroetel de moeder meteen na de worp met een ander soort aandacht,
omring haar intens met een zorgzame vlijt die zij meer dan verdiend heeft.
Zodoende zal zij dan haar kleintjes met melk en haar zogende arbeid
een lange tijd koesteren. Maar als zij haar welpjes uiteindelijk niet langer
die dienst kan bewijzen en als door haar inzet de moeder doodop is,		      305
dan moet je je zorg naar haar achtergelaten puppy’s verplaatsen.
Je voedt dan het kersverse kroost best met melk en eenvoudige papjes
en laat ze geen andere luxe of gulzigheid kennen die het leven
beschadigt, want zulke toegeeflijkheid komt steeds met kwade gevolgen.
Niet vreemd, want geen andere zwakheid vreet meer aan het menselijke denken,310
tenzij het verstand ze blokkeert en de opkomst van ondeugd verhindert.

Protinus et cultus alios et debita fetae
blandimenta feres curaque sequere merentem:
illa perinde suos, ut erit, de lacte minores
ad longam praestabit opem. Tum denique, fetae
cum desunt operis fregitque industria matres,							     305
transeat in catulos omnis tutela relictos.
Lacte novam pubem facilique tuebere maza,
nec luxus alios avidaeque impendia vitae
noscant: haec magno redit indulgentia damno.
Nec mirum: humanos non est magis altera sensus,						     310
tollit ni ratio et vitiis adeuntibus obstat.